Zicht op het buurtparkje Papemutse/Varenstraat in Moerbeke tijdens de samenwerkdag in november 2025 tussen de stadsdiensten en Kiemkracht. De reliëfwijzigingen realiseerden we met de uitgravingen van de waterinfiltratie. Ze dienen als speelaanleiding, net als de boomstammen.

DOSSIER

Provincie Oost-Vlaanderen gaat volop voor groenblauwe plekjes in het Waasland

Sarah Depestel, Provincie Oost-Vlaanderen

Heel wat gemeenten investeerden al in de opmaak van klimaatplannen, maar hebben moeite om de theoretische voornemens om te zetten in de praktijk. Daarom experimenteren we als  Provincie Oost-Vlaanderen samen met Kiemkracht vzw in het Waasland met het project Groenblauwe plekjes. Zo willen we gemeenten empoweren om zich de principes eigen te maken van klimaatadaptieve (her)aanleg.

Groenblauwe plekjes als quick wins


Samen met de gemeente en Kiemkracht kiezen we een plek in de publieke ruimte die kansen biedt voor ontharding en klimaatadaptieve inrichting. We creëren er bijvoorbeeld meer ruimte voor water en versterken de biodiversiteit. Bij de selectie kijken we onder meer naar de hitte- of overstromingsgevoeligheid van de locatie, de zichtbaarheid ervan als voorbeeld voor burgers en de leerkansen voor de gemeentediensten.


In dit project focussen we op ingrepen waarvoor geen vergunning nodig is. Zo kunnen we snel zichtbare resultaten boeken. Tegelijk verhogen we de gebruikswaarde van de ruimte, zodat buurtbewoners er echt iets aan hebben. We voorzien bijvoorbeeld zit- of speelplekken. Waar mogelijk gebruiken we materialen van de site opnieuw. Uitgebroken stoepstenen krijgen onder andere een tweede leven als zitbank.


Een duw in de rug voor gemeenten


We schakelden Kiemkracht in om voor elke locatie een ontwerp op maat te maken, inclusief technische details en een beplantingsplan. De gemeenten voeren de werken zelf uit, maar staan er niet alleen voor. Een praktijkinstructeur van Kiemkracht begeleidt de arbeiders ter plaatse gedurende twee halve dagen of een volledige dag. Zo bouwen de uitvoerende gemeentediensten praktische kennis op: over de aanleg van zulke plekken, over geschikte planten en over toekomstig beheer.
Als de gemeente dat wenst, organiseren we ook een samenwerkdag met buurtbewoners. Om de financiële drempel verder te verlagen, betalen we niet alleen de begeleiding door Kiemkracht, maar ook het plantgoed voor de nieuwe aanleg.


Beplantingsplan voor bomen en heesters voor het nieuw buurtparkje Papemutse/Varenstraat in Moerbeke-Lokeren. Rondom het park komt een haag uit veldesdoorn en rond een open plek, die dienst zal doen als suntrap, komen onder meer ruwe berk, een eik en lijsterbes. 


Toestand voor de werken in Papemutse, Moerbeke: een monotoon grasveld zonder beschutting, met als enige infrastructuur een verouderde glijbaan en picknickbank.


"We schakelden Kiemkracht in om voor elke locatie een ontwerp op maat te maken, inclusief technische details en een beplantingsplan"

Situatie vóór de werken in de Kloosterstraat in Stekene. In deze rustige woonwijk ligt de rijbaan in asfalt en werden destijds brede parkeerstroken aangelegd.

Zicht op een van de ontharde parkeerstroken in de Kloosterstraat in Stekene tijdens de samenwerkdag in november 2025 tussen de gemeentediensten en Kiemkracht. Op de afbeelding staan onder andere waterpasserende verharding als opritten voor de woningen en een pas aangelegde infiltratiestrook.


Definitief ontwerp voor de te ontharden parkeerstroken aan de Kloosterstraat in Stekene. 

De voordelen van groenblauwe plekjes

  • Minder hitte
    Verharding houdt warmte vast en straalt die opnieuw uit. Groen zorgt daarentegen voor schaduw en verkoeling op warme dagen.

  • Meer groen
    Groene verbindingen met streekeigen planten geven insecten en bestuivers meer kansen.

  • Meer ruimte voor regenwater
    Door regenwater ter plaatse in de bodem te laten infiltreren, verkleinen we de kans op wateroverlast.

  • Ontmoeten
    Groene buurtplekken nodigen uit tot ontmoeting en versterken het sociale leven in de wijk.

  • Ontspanning en gezondheid
    Leven in een groene omgeving ondersteunt zowel onze fysieke als onze mentale gezondheid.

  • Eigenaarschap
    Kiemkracht levert een ontwerp op maat, maar de gemeente voert de werken uit en beheert de plek nadien zelf.

  • Competentie
    We geven de groen- en technische diensten van gemeenten de juiste tools om ook elders klimaatadaptieve ingrepen te realiseren. We begeleiden de gemeenten in alle fasen van het project en organiseren nadien een gezamenlijk leermoment met alle deelnemende gemeenten.

"Samen met de gemeente en Kiemkracht kiezen we een plek in de publieke ruimte die kansen biedt voor ontharding en klimaatadaptieve inrichting"

Welke resultaten zien we al?


In Waasmunster, Stekene en Moerbeke (Lokeren) gingen de werken van start in november 2025. In Hamme begonnen de ingrepen in februari 2026 in de wijk Schaubeke. Later dit jaar volgen ook Sint-Gillis-Waas, Beveren-Kruibeke-Zwijndrecht en Temse.


Op de hoek van de Lucien Reychlerstraat en de Kleemstraat in Waasmunster kreeg een voormalige verharde zone een nieuw gezicht. Zo’n 250 m² asfalt en beton maakten plaats voor waterinfiltratie en inheemse planten, zoals struikhei, pijpestrootje, brem en lijsterbes. Een wandelpad maakt het plekje toegankelijk voor buurtbewoners.


In Stekene verdwenen overtollige parkeerplaatsen in de Kloosterstraat. Daar kwamen een zithoek, infiltratiestroken en waterdoorlatende opritten voor in de plaats. Ook hier koos de gemeente bewust voor inheemse en lokale plantensoorten.


In Papemutse in Moerbeke (Lokeren) koos de gemeente een andere aanpak. In plaats van te ontharden maakten ze een monotoon grasveld biodiverser en beter bestand tegen water. Tegelijk creëerden ze speelruimte voor kinderen en jongeren uit de buurt, met natuurlijke elementen zoals boomstammen en grote zwerfkeien.


In het najaar van 2026 komen de deelnemende gemeenten samen om ervaringen uit te wisselen en van elkaars projecten te leren. Daarna evalueren we het traject. Op basis daarvan beslissen we of en hoe het project een vervolg krijgt.


Meer info
Groenblauwe plekjes


Situatie voor de werken op de kruising van de Lucien Reychlerstraat en de Kleemstraat in Waasmunster. In deze zone 30 nodigde de overmaatse asfaltering ook uit tot overdreven snelheid en onveilige verkeerssituaties.


Tijdens de samenwerkdag in november 2025 werkten de gemeentediensten samen met Kiemkracht aan de infiltratiekom. Ze plantten onder meer struikhei en brem aan.


Definitief ontwerp voor de te ontharden straatbocht op de kruising van de Lucien Reychlerstraat en de Kleemstraat in Waasmunster.

Toolbox Voetgangersplan

Op 8 oktober lanceerde Voetgangersbeweging de Toolbox Voetgangersplan. Deze online handleiding is een waardevol hulpmiddel voor lokale besturen om het voetgangersbeleid in hun gemeente te verbeteren. De toolbox biedt handige tips, goede voorbeelden en beleidsinput om op een gestructureerde en effectieve manier met het thema voetgangers aan de slag te gaan.
Met de toenemende aandacht voor duurzame mobiliteit en leefbare steden is het noodzakelijk om te voet gaan mogelijk en aantrekkelijk te maken voor iedereen. De walkable city biedt tal van persoonlijke en maatschappelijke voordelen en helpt (inter)nationale doelstellingen te halen.

De Toolbox biedt een antwoord op de vragen: Waarom een voetgangersplan? Hoe begin je eraan? Wat staat erin? Je krijgt daarnaast ook een overzicht van praktijkvoorbeelden uit binnen- en buitenland. Met ideeën voor mogelijke acties en linken naar relevante tools en projecten wordt je zoveel mogelijk op weg gezet. De komende maanden en jaren groeit de Toolbox verder en wordt hij aangevuld met o.a. downloads, extra voorbeelden en een opleidingsaanbod.