x

De alternatieve wijk La Baraque in Louvain-la-Neuve vierde onlangs haar vijftigste verjaardag. Voor die gelegenheid sloeg een groep bewoners de handen in elkaar en stelde een collectief redactieteam samen. Dat bracht de grote thema’s in kaart die het leven in de wijk al een halve eeuw kenmerken: zelfbouw en stedenbouwkundige experimenten, autonoom beheer, collectief grondbeheer en een sterke aandacht voor ecologie, sociale vraagstukken en solidariteit.

Wat is de alternatieve wijk La Baraque eigenlijk? Een bastion van geprivilegieerde bobo’s, een toevluchtsoord voor marginale NIMBY’s of een gemeenschap van zachtaardige utopisten? In de aanloop naar onze vijftigste verjaardag probeerden we onszelf opnieuw te definiëren. Want achter die clichés schuilt een wijk die veel kleurrijker en veelzijdiger is dan ze op het eerste gezicht lijkt.

Te midden van de woelige periode van ‘Walen buiten’ in Leuven en de verhuis van de UCL naar het plateau van Lauzelle ontstond een bijzondere ontmoeting tussen studenten en de bewoners van het oude gehucht La Baraque. De studenten droomden van een alternatieve levenswijze in Louvain-la-Neuve, terwijl de bewoners zich verzetten tegen de onteigeningen die de bouw van de nieuwe stad met zich meebracht.

Een utopie komt tot leven

In dit gehucht, op een steenworp van de imposante betonblokken van Louvain-la-Neuve, groeide een utopie die zich het oorspronkelijke ideaal van de stadsplanners eigen maakte: een wijk op mensenmaat, ingebed in het landschap en met respect voor haar omgeving.

Vandaag telt de alternatieve wijk La Baraque zo’n 65 woningen en 150 bewoners, verspreid over 2,4 hectare. Wie er rondwandelt, stuit op woonwagens, hutten, geodetische koepels, lemen huizen en kerterres. Die grote verscheidenheid aan woonvormen kwam tot stand dankzij zelfbouw en de kennis die bewoners onderling uitwisselden. De woningen zijn licht, sober, levendig en innovatief, en weerspiegelen een houding die veel verder reikt dan wonen alleen.

Een sociaal en economisch netwerk

Niet iedereen in de wijk is een ecologiespecialist, maar de manier waarop we wonen en onze leefomgeving hebben ingericht, zet vanzelf aan tot duurzamere keuzes. Groen domineert het landschap, de bodem blijft grotendeels onaangeroerd en we beperken onze impact op het milieu op tal van manieren. Met droogtoiletten verminderen we het waterverbruik, via fytoreiniging zuiveren we grijs water, organisch afval verwerken we tot compost, autoverkeer houden we zoveel mogelijk buiten en paden en woningen blijven bewust kleinschalig. En dat is nog maar een greep uit de vele initiatieven.

De voetgangerszones en gemeenschappelijke plekken groeiden organisch uit het dagelijkse leven en versterken de banden tussen bewoners. Daaruit ontstaat een vanzelfsprekende solidariteit, die zich op uiteenlopende manieren uit. We vangen vluchtelingen op voor korte of lange tijd, ondersteunen ouderen en bieden hulp aan mensen in kwetsbare situaties.

Van bij het begin stelde het project niet alleen de dominantie van beton en conventionele architectuur ter discussie. De wijk koos ook resoluut voor een strikt anti-speculatief beleid. Al vijftig jaar hanteren we collectieve afspraken die verhinderen dat bewoners winst maken bij de overdracht van een woning. Daardoor blijft wonen in La Baraque betaalbaar, zelfs in een van de duurste provincies van België.

Beplantingsplan voor bomen en heesters voor het nieuw buurtparkje Papemutse/Varenstraat in Moerbeke-Lokeren. Rondom het park komt een haag uit veldesdoorn en rond een open plek, die dienst zal doen als suntrap, komen onder meer ruwe berk, een eik en lijsterbes. 

Toestand voor de werken in Papemutse, Moerbeke: een monotoon grasveld zonder beschutting, met als enige infrastructuur een verouderde glijbaan en picknickbank.

Zicht op een van de ontharde parkeerstroken in de Kloosterstraat in Stekene tijdens de samenwerkdag in november 2025 tussen de gemeentediensten en Kiemkracht. Op de afbeelding staan onder andere waterpasserende verharding als opritten voor de woningen en een pas aangelegde infiltratiestrook.

Definitief ontwerp voor de te ontharden parkeerstroken aan de Kloosterstraat in Stekene. 

Definitief ontwerp voor de te ontharden straatbocht op de kruising van de Lucien Reychlerstraat en de Kleemstraat in Waasmunster.

Toolbox Voetgangersplan

Op 8 oktober lanceerde Voetgangersbeweging de Toolbox Voetgangersplan. Deze online handleiding is een waardevol hulpmiddel voor lokale besturen om het voetgangersbeleid in hun gemeente te verbeteren. De toolbox biedt handige tips, goede voorbeelden en beleidsinput om op een gestructureerde en effectieve manier met het thema voetgangers aan de slag te gaan.
Met de toenemende aandacht voor duurzame mobiliteit en leefbare steden is het noodzakelijk om te voet gaan mogelijk en aantrekkelijk te maken voor iedereen. De walkable city biedt tal van persoonlijke en maatschappelijke voordelen en helpt (inter)nationale doelstellingen te halen.

De Toolbox biedt een antwoord op de vragen: Waarom een voetgangersplan? Hoe begin je eraan? Wat staat erin? Je krijgt daarnaast ook een overzicht van praktijkvoorbeelden uit binnen- en buitenland. Met ideeën voor mogelijke acties en linken naar relevante tools en projecten wordt je zoveel mogelijk op weg gezet. De komende maanden en jaren groeit de Toolbox verder en wordt hij aangevuld met o.a. downloads, extra voorbeelden en een opleidingsaanbod.