Gilles Delfosse, Atelier CUP – Paysage & Urbanisme

Voor de trekkers van het stadsontwikkelingsproject La Louvière 2050 betekent dromen over de stad geen vlucht uit de werkelijkheid, integendeel. De gedroomde stad wordt opengebroken, op een andere manier bewoond en in de toekomst geprojecteerd. 

De planlast voorbij

Sinds de jaren 1980 onderzochten tal van ruimtelijke ontwikkelingsplannen het grondgebied van de Région du Centre, en vooral dat van La Louvière. Tijdens de bestuursperiode 2018–2024 koos de politieke meerderheid ervoor om orde en samenhang te brengen in die opeenvolging van plannen, projecten en studies. Ze wilde een stevig en onderbouwd kader creëren dat richting geeft aan de toekomst van de stad. Vandaag vloeien die verschillende trajecten samen in de voorbereidende schetsen voor het stadsontwikkelingsproject La Louvière 2050.

Welke visie schuilt daarachter? Met 2050 als horizon weigert La Louvière zich nog langer te beperken tot het herstellen van de littekens van haar industriële verleden. De stad wil dat verleden net inzetten als grondstof voor de toekomst. Ze bouwt verder op haar eigen fundamenten en profileert zich als een levend verhaal: een plek waar voormalige brownfields in gesprek gaan met hedendaagse architectuur en waar het collectieve arbeidersverleden niet verdwijnt, maar uitgroeit tot een creatieve kracht die wonen, werken en leven nieuwe kwaliteit geeft. Ook het landschap krijgt binnen die toekomstvisie een andere betekenis. Via een langdurig participatief proces gaven inwoners, beleidsmakers en stadsdiensten samen vorm aan een gedeelde droom voor de stad. Terrils zijn daarin niet langer stille getuigen van het verleden, maar worden plekken om te beleven: uitkijkpunten, ontmoetingsplaatsen en openluchtpodia. De stad verrijst opnieuw en vindt een nieuw ritme. Natuur speelt daarbij geen rol meer als decorstuk, maar groeit uit tot een volwaardige partner. Mobiliteit zet sterker in op actieve verplaatsingen en vlotte verbindingen. Stadscentrum en woonwijken vormen samen een netwerk van kruispunten waar functies, plekken en mensen elkaar ontmoeten.

La Louvière 2050 wil vooral een stad zijn die haar inwoners écht bewonen. Een stad waar publieke ruimte uitnodigt tot co-creatie, waar kunst de museummuren verlaat en zich verspreidt door straten, pleinen en wijken. Het rijke erfgoed van volkscultuur en podiumkunsten, diep verankerd in het collectieve geheugen van de regio, krijgt daarin een centrale plaats. De stad wordt een podium en iedereen speelt mee.

Een droom die de werkelijkheid verrijkt

​​​​​​​
Deze toekomstvisie vertrekt niet vanuit naïef optimisme. Ze erkent net de sociale ongelijkheid en de uitdagingen waarmee steden vandaag worden geconfronteerd. Voor de initiatiefnemers betekent dromen over de stad niet ontsnappen aan de realiteit, maar er een antwoord op formuleren. Ze zoeken naar een gedeelde visie die opnieuw verbinding creëert tussen mensen, generaties en buurten. La Louvière 2050 profileert zich zo als een stad die zorg draagt voor haar inwoners en technologische innovatie koppelt aan sociale rechtvaardigheid.

Vanuit die ambitie gaf de stad de internationaal gerenommeerde planner Paola Viganò en haar studio de opdracht om een duurzaam en flexibel toekomstproject uit te werken.Viganò bouwt voort op de vele voorbereidende burgerraadplegingen en biedt tegelijk een sterk theoretisch kader. In Les territoires de l’urbanisme breekt ze met het klassieke beeld van de stad als een compacte en hiërarchisch georganiseerde structuur. Ze kijkt naar de stad als een uitgestrekt en veelzijdig territorium waar verschillende logica’s, ritmes en dynamieken door elkaar lopen. Daarmee plaatst ze zich kritisch tegenover traditionele planningsmodellen en opent ze de deur naar een meer genuanceerde lezing van het stedelijk landschap.

Landschap in het Louve-domein.

Projectie van La Louvière als parkstad.

Een belangrijk begrip in haar werk is de vernevelde stad. Aan de hand van haar onderzoek in de regio rond Venetië beschrijft Viganò een vorm van verstedelijking waarbij bebouwde en open ruimtes in elkaar overvloeien. Wat vaak als versnippering of wanorde wordt gezien, leest zij als een nieuwe realiteit van hedendaags wonen die om andere stedenbouwkundige antwoorden vraagt. In La Louvière helpt die visie om de klassieke tegenstelling tussen centrum en periferie los te laten. De stad verschijnt niet langer als een verzameling afzonderlijke zones, maar als een netwerk van relaties, verbindingen en mogelijkheden.

Ook het idee van de poreuze s t ad speelt een centrale rol in haar denken. Dat concept vertrekt vanuit het vermogen van stedelijke ruimtes om bewegingen en uitwisselingen mogelijk te maken van mensen, water, natuur en ecosystemen. De stad wordt geen verzameling afgebakende functies, maar een omgeving waar verschillende systemen elkaar ontmoeten en versterken. Voor La Louvière 2050 opent dat nieuwe perspectieven. Postindustriële landschappen zoals terrils, brownfields en kanalen worden niet langer gezien als restgebieden uit het verleden, maar als actieve schakels in een nieuwe stedelijke ecologie.

Van de theorie naar de praktijk

La Louvière 2050 blijft niet steken in toekomstbeelden en ambities: de visie krijgt vandaag al vorm in een reeks concrete projecten en ingrepen.Een van de belangrijkste pijlers is de omschakeling naar een echte parkstad, waarin natuur een volwaardige plaats krijgt binnen de stedelijke infrastructuur. De aankoop van het Boël-domein en de lopende sanerings- en beveiligingswerken in het park, dat vanaf 2027 zijn deuren opent voor het publiek, vormen daar een tastbaar voorbeeld van. Ook de heraanleg van de vijvers van Strépy en van de terrils van Sainte-Marie en Saint-Hubert, samen met de ontwikkeling van groene routes, versterken die ambitie op het niveau van het volledige territorium. Zo groeit het postindustriële landschap stap voor stap uit tot een ecologische en beleefbare ruimte.

Mobiliteit speelt eveneens een centrale rol in de transformatie van de stad. Nieuwe fietspaden, de gefaseerde invoering van een Metrobus en de aanleg van P+R-parkings aan de rand van het stadscentrum moeten samen zorgen voor duurzamere en koolstofarme verplaatsingen. Daarnaast kiest La Louvière voor renovatie in plaats van afbraak. Niet de sloophamer, maar gerichte ingrepen staan centraal. De stad investeert in betere energieprestaties, meer gebruikskwaliteit en een toekomstgerichte herwaardering van bestaande gebouwen en buurten. Zo verbeteren thermische renovaties in Haine-Saint-Pierre de energie-efficiëntie van woningen, terwijl projecten zoals de modernisering van de wijk Numéro Un in Haine-Saint-Paul en de heraanleg van de Place de Maurage buurten nieuw leven inblazen.

Wandeling in het Boël-park.

Ook het industriële verleden krijgt een nieuwe betekenis. Wat vroeger restgebied of erfgoed was, groeit uit tot een bouwsteen voor een nieuwe identiteit. Die aanpak sluit aan bij de ideeën van Paola Viganò rond ruimtelijke rechtvaardigheid: steden ontwikkelen die ongelijkheid verkleinen en tegelijk voortbouwen op bestaande kwaliteiten. De stad zet daarnaast in op een zorgvuldiger omgang met bodem en landschap. Ze ondersteunt lokale landbouw en korte ketens, onder meer via initiatieven zoals La Ferme Delsamme, en investeert in projecten rond bodemsanering en bescherming tegen overstromingen. Ook water krijgt een meer zichtbare rol in het stedelijke landschap. Het kanaal, de Haine en kleinere waterlopen vormen samen een netwerk dat opnieuw waarde krijgt. Zo groeit La Louvière uit tot een meer ‘poreuze’ stad: een stad die ruimte maakt voor water, natuur, mensen en uiteenlopende functies, en die verbindingen stimuleert in plaats van grenzen te trekken.

Sociale innovatie en participatie krijgen een belangrijke plaats binnen deze ontwikkeling. De stad wil innovatie niet zien als een doel op zich, maar als een instrument om sociale cohesie te versterken. Samenwerkingsprojecten tussen sport, onderwijs en gezondheidszorg vertalen die ambitie naar de praktijk. Tegelijk wil La Louvière haar economische dynamiek versterken. Cultuur, logistiek, technologie en lokale initiatieven moeten zowel de lokale economie als de belevingseconomie nieuw elan geven. Het recente koninklijke bezoek gaf die ontwikkeling extra zichtbaarheid. Om die transformatie verder te versterken, werkt de stad ook aan een sterkere positie binnen het hoger onderwijs en het opleidingslandschap van Henegouwen. Samen met lokale partners, waaronder Forem en de Universiteit van Bergen, zette ze daarvoor al de eerste stappen.

Conclusie

De gedroomde stad ontstaat niet van vandaag op morgen. Ze groeit stap voor stap, via een proces dat blijft bewegen en evolueren. Zoals Paola Viganò benadrukt, is La Louvière 2050 geen afgewerkt eindbeeld, maar een open systeem dat ruimte laat voor aanpassingen, nieuwe inzichten en uiteenlopende interpretaties. De droom fungeert hier niet als een verre utopie, maar als een manier om kennis op te bouwen en richting te geven aan handelen. Zo wordt de stad een gedeeld toekomstproject, eerder dan een statisch plan dat uitsluitend door een politieke meerderheid wordt bepaald.Door die verbeelde stad te verbinden met de theoretische inzichten van Viganò groeide La Louvière 2050 uit tot een collectief laboratorium voor gebiedstransformatie. Stedenbouwkundige principes zoals poreusheid en continuïteit brengen ogenschijnlijk uiteenlopende thema’s samen: industrieel erfgoed, ecologische transitie en sociale cohesie versterken elkaar in plaats van elkaar uit te sluiten.