Gilles Delfosse, Atelier CUP – Paysage & Urbanisme

In Waremme maakt de herinrichting van stedelijke restruimten al enkele jaren deel uit van een bredere ambitie om de leefomgeving te verbeteren en de natuur sterker in de stad te verankeren. Deze plekken ontstonden doorheen de opeenvolgende ontwikkelingsfasen van de stad. Het Brouckpark en het Tumuluspark tonen deze dynamiek op twee verschillende momenten: het ene park is nog in aanleg, het andere gebruiken bewoners al volop. Beide projecten laten zien hoe de herontwikkeling van alledaagse plekken de band tussen natuur, gebruik en buurtleven kan herstellen.

Banale plekken als overschot van stadsontwikkeling

​​​​​​​

Net als in veel andere steden groeide het stedelijk weefsel van Waremme stap voor stap. Doorheen de tijd veranderde de functie van bepaalde plekken, vervaagde hun betekenis of raakten ze in onbruik. Vaak ontbrak een overkoepelend plan dat deze ruimtes een duidelijke identiteit gaf. Zo ontstond een geheel van banale plekken: parkeerterreinen, technische zones, verharde oppervlakken of geïsoleerde, moeilijk leesbare kernen. Ze verdwijnen vaak naar de achtergrond, terwijl bewoners ze dagelijks gebruiken.
De stad Waremme zet de laatste jaren bewust in op het verbeteren van deze publieke ruimtes. In plaats van nieuwe plekken te creëren, verhoogt ze de kwaliteit van wat al bestaat. Daarmee schenkt de stad meer aandacht aan de leefomgeving, aan stedelijke natuur en aan het herwaarderen van ruimtes die een structurerende rol spelen op wijkniveau.
Het Brouckpark en het Tumuluspark illustreren deze aanpak perfect. Ondanks hun verschillende contexten en beperkingen maken ze het verborgen potentieel van deze ogenschijnlijk onbeduidende plekken zichtbaar. Lange tijd speelden die een tweederangsrol, maar vandaag groeien ze uit tot levendige plekken, dankzij een doordachte aanpak.

Het Brouckpark: bodemherstel en een heraanknoping met het landschap

De Broucksite, midden in een huizenblok, vormde tot voor kort een sterk verzegelde, versnipperde en onoverzichtelijke ruimte. Geasfalteerde parkeerplaatsen, garageboxen, verouderde voorzieningen en onderbenutte sportvelden namen het terrein in. Tegelijk bleef de Geerbeek, die langs de rand van het gebied stroomt, grotendeels verborgen voor de omwonenden. Met het Brouckparkproject krijgt deze plek een ingrijpende nieuwe invulling. De stad breekt de verzegelde bodem open, legt doorlatende oppervlakken aan en herstelt de vruchtbaarheid van de grond. Tegelijk zet ze in op geleidelijke rewilding en integreert ze een doordacht waterbeheersysteem: een netwerk van greppels en infiltratiezones vangt regenwater op ter plaatse en helpt koelteplekken creëren.
De transformatie gaat verder dan een louter landschappelijke ingreep. Het project vertrekt vanuit een bredere visie die het gebruik en de functies van de plek hertekent. We maken looproutes duidelijk leesbaar, herpositioneren bestaande voorzieningen en herschikken parkeerplaatsen ten voordele van groen en collectief gebruik. Daardoor wordt het terrein overzichtelijker en kunnen verschillende doelgroepen het evenwichtig gebruiken.
De Geerbeek krijgt opnieuw een centrale rol. Door haar zichtbaarheid te herstellen en haar bedding te verduidelijken, krijgt de beek ook haar landschappelijke, ecologische en educatieve betekenis terug. We richten de oevers opnieuw in, versterken ecologische corridors en creëren microhabitats die de biodiversiteit in deze stedelijke context versterken.
Naast deze ecologische ambities ondersteunt het park ook het gebied als levend systeem. De inrichting, vegetatie en bodemopbouw laten evolutie toe in de tijd en spelen flexibel in op veranderend gebruik en klimaatomstandigheden. Tegelijk biedt het park ruimte voor recreatie, ontspanning en ontmoeting. Zo groeit het Brouckpark uit tot een plek waar ecologie en dagelijks gebruik samenkomen, zonder het landschap vast te leggen in een eindbeeld.

Axonometrie van het Brouckpark: de transformatie van een verhard stedelijk eiland in een landschapspark.

Sfeerbeeld van het toekomstige Brouckpark, met groene re-wilding en buurthuis.

Luchtfoto van de Broucksite vandaag: een versnipperde en sterk verzegelde ruimte, ingenomen door parkeerplaatsen en verouderde voorzieningen.

Participatie van projectfase tot ingebruikname

Voor beide projecten staat actieve betrokkenheid van bewoners en lokale actoren centraal, vanaf de eerste ontwerpfase. Participatie vormt geen aanvullend luik, maar de basis van het hele traject. We vertrekken vanuit het huidige gebruik van de plek, de uitgesproken verwachtingen en de dagelijkse praktijken. Workshops, uitwisselingen en feedbackmomenten sturen de programmatische en ruimtelijke keuzes. Tegelijk nemen we technische en reglementaire randvoorwaarden van elk terrein mee in het proces.

Het project krijgt zo het karakter van een bemiddelingsproces. In een voortdurende dialoog brengen betrokkenen uiteenlopende belangen samen (ecologisch, sociaal en functioneel) en vertalen die naar leesbare, gedeelde en uitnodigende ruimtes. Door actief deel te nemen aan de transformatie van hun leefomgeving groeien buurtbewoners uit tot mede-eigenaars van de herwaardering.

Een zitplekje in het Tumuluspark biedt de bewoners dagelijks verpozing.

Axonometrie van het Tumuluspark: transformatie van een nutsruimte in een stedelijk buurtparkje.

Het Tumuluspark: van technische ruimte naar ontmoetingsplek

In tegenstelling tot het Brouckpark draaide de Tumulus-site niet rond autogebruik. De plek ontstond als een stedelijk eiland met een louter technische functie: de aanleg van een ondergronds stormbekken. Omdat men de site nooit als publieke ruimte bedoelde, ontbrak elke vorm van identiteit. Ondanks haar centrale ligging in een woonwijk en de nabijheid van scholen sloot ze nauwelijks aan op haar omgeving.
Met het Tumulusproject krijgt deze plek een nieuwe betekenis. We vormen de voormalige restzone om tot een toegankelijke ontmoetingsplek voor de buurt. We richten het terrein in als een kleinschalig stadspark met gelaagde beplanting, een speelzone, zitplekken en een plein voor lokale activiteiten. Een regentuin vangt regenwater op en maakt tegelijk integraal deel uit van het landschapsontwerp.
Vandaag gebruiken buurtbewoners en scholen het Tumuluspark intensief. Het project toont hoe een puur technische ruimte kan uitgroeien tot een levendige plek voor dagelijkse ontmoetingen en informele pauzes, wanneer een doordachte en contextgevoelige aanpak centraal staat.

Het banale wordt iets uitzonderlijks

Het Brouckpark en het Tumuluspark danken hun kwaliteit niet aan spectaculaire ingrepen. Hun kracht schuilt net in gerichte, sobere en toekomstgerichte keuzes die alledaagse situaties omvormen tot een kwalitatieve leefomgeving. De herwaardering vertrekt vanuit een bescheiden ontwerphouding. We werken met wat er al is, aanvaarden de bestaande beperkingen en houden rekening met het verstrijken van de tijd. We creëren plekken die kunnen meegroeien met veranderend gebruik en met alles wat er leeft.
Deze projecten, stevig verankerd in hun lokale context, tonen dat zelfs moeilijke plekken opnieuw betekenis kunnen krijgen voor bewoners. Door natuur en gebruik opnieuw centraal te plaatsen in het stedelijk denken, versterken ze de leefomgeving op een concrete en tastbare manier.

De speelzone in het Tumuluspark maakt deel uit van het landschap en speelt in op de behoeften van wijkbewoners en aanpalende scholen.