Etienne Cellier (Atelier Paysage)

Hoe het begon

Vroeger lag de publieke ruimte versnipperd tussen de straten, in kleine restruimtes tussen het nieuwe gemeentehuis, het Chiro-lokaal, de bibliotheek, de school, het kinderdagverblijf en de woningen. Bewoners, schoolkinderen en passanten haastten zich erlangs, zonder verpozing, comfort of plezier, en zonder de ruimtelijkheid of de intrinsieke kwaliteiten van deze plekken op te merken. Tegelijkertijd gaven de inwoners via het gemeentelijk programma voor plattelandsontwikkeling te kennen dat er in de dorpskern behoefte was aan een gezellige ontmoetingsplaats en een speelterrein.

Versterking van het groene netwerk

De uitdaging bestond er dus in om de gewenste voorzieningen aan de locatie toe te voegen zonder ze verder te versnipperen. Een eerste stap was het openmaken van de ruimtes, zodat er een totaalbeeld van de vrije ruimtes ontstond en er een levendig, doorlopend groen netwerk kon worden aangelegd. Dat netwerk wordt gevormd door opvallende bomen, jonge aanplantingen, fruitbomen, gesnoeide en natuurlijke hagen, gazons, maaiweiden en oudere beplanting. Zo vormen alle met elkaar verbonden ruimtes een klein park in het hart van de bebouwde kom, dat naadloos aansluit op het landelijke landschap.

Tussen twee straten in, een doorwaadbare plek.

Een rode draad doorheen het dorp, die activiteiten verbindt

Een tweede doelstelling was de algemene toegankelijkheid van de openbare gebouwen te garanderen. Vanaf het voorplein van het gemeentehuis tot aan de schoolspeelplaats, en van de ene straat naar de andere loopt er nu een as voor voetgangers die al deze ankerpunten op een speelse en comfortabele manier met elkaar verbindt. De niveauverschillen worden overbrugd door een brede trap en een hellingbaan voor mensen met een beperkte mobiliteit. Het gebruik van grasbetontegels zorgt ervoor dat de paden die af en toe door voertuigen worden gebruikt in goede staat blijven, zonder dat er een specifieke inrichting voor autoverkeer nodig is.

Samen spelen is samen opgroeien

De nieuwe ontmoetingsruimte werd in de eerste plaats ontworpen voor de kinderen in het dorp, de school, de jeugdbeweging en de bibliotheek, én voor hun ouders en grootouders. Het moest een zo speels mogelijke plek worden en geen strikt afgebakende speelzone. De psychomotorische ontwikkeling van kinderen - hun zelfstandigheid en zelfbeheersing, creativiteit, verbeeldingskracht, zelfontplooiing en sociale vaardigheden - krijgt vorm in hun leefomgeving, op de plekken waar ze rondlopen. Publieke ruimtes kunnen kinderen spontane speelmogelijkheden bieden, zonder dat die vastgelegd hoeven te worden in omheinde en gestandaardiseerde speelpleinen.

Lichtgekleurd staal en hout vormen de rode draad in de vormgeving van de bankjes, platformen, hangmatten, schommels en andere speeltoestellen die over het terrein verspreid staan. Je kunt er gaan zitten of liggen om een boek te lezen, je kunt er na schooltijd spelen of op zaterdag met de Chiro samenkomen onder de grote beuk.

De voorzieningen op het terrein zijn zowel geschikt voor passief spelen (op een bankje verpozen en naar het spel van anderen kijken) en rustig spelen (spiegelspel, hangmatten, memory of lezen) als voor actief spelen (schommelen, glijden, draaien …). Maar ook informeel spelen wordt hier gestimuleerd (rennen, springen, in het gras rollen, samenkomen of verstoppertje spelen …)

Samen een leefomgeving creëren

De dorpskern had geen duidelijk gezicht dat werd bepaald door de bebouwing en de indeling van de ruimte. Het was als het ware een ‘non-plek’, een tussenruimte. Vandaag fungeert dit landelijke park als een verbindend element en vormt het een herkenbare plek waar dorpsbewoners zich thuis voelen, elkaar ontmoeten en begroeten, en deelnemen aan het gezamenlijke dorpsleven. Deze plek staat symbool voor een nieuw soort publieke ruimte dat de laatste jaren in dorpskernen in opmars is.

Het concept van een publieke ruimte in een plattelandsomgeving is nog niet zo oud. Enkele decennia geleden speelden kinderen er nog gewoon op straat, in elkaars tuin of in velden en bossen. De dorpelingen ontmoetten elkaar na de zondagsmis, bij de slager, de bakker of in het dorpscafé. Vandaag zijn diezelfde straten gevaarlijk geworden, zijn tuinen omheind, staan kerken leeg en zijn de cafés gesloten. We moeten dus op zoek naar nieuwe collectieve plekken die aantrekkelijk zijn voor kinderen, waar ze kunnen genieten van weldoende buitenactiviteiten en waar ze samen kunnen opgroeien te midden van een natuurlijk kader.

Dat is in ieder geval een van de ambities van dit bescheiden project, dat zich richt op de kinderen van vandaag – de volwassenen van morgen. Het wil een glimlach toveren op hun gezicht door ze iets moois, leuks en spannends te laten beleven, en door ze te laten opgroeien met eenvoudige herinneringen aan het leven van alledag.

Vrij spel langs het parcours, in het schaduw of in de volle zon.

Aandacht voor het evenwicht tussen bebouwing en de natuurlijke elementen van een plattelandsomgeving.

Toolbox Voetgangersplan

Op 8 oktober lanceerde Voetgangersbeweging de Toolbox Voetgangersplan. Deze online handleiding is een waardevol hulpmiddel voor lokale besturen om het voetgangersbeleid in hun gemeente te verbeteren. De toolbox biedt handige tips, goede voorbeelden en beleidsinput om op een gestructureerde en effectieve manier met het thema voetgangers aan de slag te gaan.
Met de toenemende aandacht voor duurzame mobiliteit en leefbare steden is het noodzakelijk om te voet gaan mogelijk en aantrekkelijk te maken voor iedereen. De walkable city biedt tal van persoonlijke en maatschappelijke voordelen en helpt (inter)nationale doelstellingen te halen.

De Toolbox biedt een antwoord op de vragen: Waarom een voetgangersplan? Hoe begin je eraan? Wat staat erin? Je krijgt daarnaast ook een overzicht van praktijkvoorbeelden uit binnen- en buitenland. Met ideeën voor mogelijke acties en linken naar relevante tools en projecten wordt je zoveel mogelijk op weg gezet. De komende maanden en jaren groeit de Toolbox verder en wordt hij aangevuld met o.a. downloads, extra voorbeelden en een opleidingsaanbod.